Yo'lovchi uchun samolyotdagi Wi-Fi odatda internetga kirish imkoniyatini anglatadi. Biroq, zamonaviy aviatsiyada simsiz tarmoq ikkita turli vazifani hal qiladi: bortni tashqi dunyo bilan bog'laydi yoki bort serveriga oldindan yuklangan filmlar, musiqa va xizmatlarga kirishni ta'minlaydi.
Bort internetining rivojlanishidagi muhim bosqichlardan biri 2004-yil 17-mayda Myunxendan Los-Anjelesga Lufthansa LH 452 reysi bo'ldi. Yo'lovchilar Connexion by Boeing xizmati va FlyNet portali orqali yuqori tezlikdagi internetga kirish imkoniyatiga ega bo'lishdi. Bortda elektron pochta bilan ishlash, veb-saytlarni ko'rish va VPN orqali korporativ tarmoqlarga ulanish mumkin edi. Butun parvoz uchun to'liq kirish narxi 29,95 dollar edi.
Amerika bozori boshqa yo'ldan bordi. 2008-yil avgust oyida American Airlines Boeing 767-200 samolyotlarida Aircell kompaniyasining Gogo xizmatini ishga tushirdi. Sun'iy yo'ldoshlar o'rniga air-to-ground, ya'ni ATG texnologiyasi ishlatildi: samolyotdagi antenna signalni yer usti stansiyalariga uzatdi. Internet 10 ming fut balandlikka ko'tarilgandan so'ng mavjud bo'ldi, uch soatdan ortiq davom etadigan reyslarda seans narxi 12,95 dollar edi.
Ikki texnologiyaning turli afzalliklari bor edi. ATG tizimi arzonroq edi va yer usti stansiyalari zich joylashgan hududlar ustidan parvozlar uchun juda mos edi. Sun'iy yo'ldosh aloqasi okeanlar va yer usti infratuzilmasi bo'lmagan chekka hududlar ustidan ulanishni saqlab qolish imkonini berdi. Bugungi kunda aviakompaniyalar tobora ko'proq yangi avlod sun'iy yo'ldosh yechimlariga e'tibor qaratmoqda: masalan, Lufthansa Group Starlink yuqori tezlikdagi interneti bilan 850 ga yaqin samolyotni jihozlashni rejalashtirmoqda.
Shu bilan birga, bortdagi internet yo'lovchi uchun raqamli xizmatning faqat bir qismi. Boshqasi esa IFE, ya'ni in-flight entertainment, parvoz paytidagi ko'ngilochar tizimdir. Uning tarixi Wi-Fi paydo bo'lishidan ancha oldin boshlangan: tijoriy reyslarda muntazam kinoseanslar 1960-yillarda, o'rindiqlar orqasidagi shaxsiy ekranlar esa 1980-yillarning oxirida paydo bo'lgan.
Bunday o'rnatilgan tizimlar uzoq masofali samolyotlarda hali ham odatiy holdir: yo'lovchi o'z o'rindig'ida ekran, parvoz xaritasi, filmlar, musiqa va o'yinlarga ega bo'ladi. Biroq, uskunalar o'rnatish va texnik xizmat ko'rsatish narxini, shuningdek, salonning og'irligini oshiradi.
Muqobil sifatida simsiz IFE-tizimlari paydo bo'ldi. 2011-yilda Lufthansa Systems BoardConnect'ni taqdim etdi – bu yechimda yo'lovchilar samolyotning ichki Wi-Fi tarmog'i orqali o'z qurilmalarida kontentni tomosha qilishlari mumkin edi. Bunday modelning muhim farqi shundaki, filmni tomosha qilish uchun tashqi internet shart emas: katalog bort ichidagi serverda saqlanadi, yo'lovchining smartfoni yoki plansheti esa shaxsiy ekran sifatida ishlatiladi.
Aynan shu prinsip to'liq sun'iy yo'ldosh interneti iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq bo'lmagan yoki texnik jihatdan ko'zda tutilmagan joylarda ham media xizmatini joylashtirish imkonini beradi. Yo'lovchi bort tarmog'iga ulanadi, portalni ochadi va filmlar, seriallar, musiqa, o'yinlar, bolalar kontenti va reys haqidagi ma'lumotlarga kirish imkoniyatiga ega bo'ladi.
Zamonaviy simsiz IFE-platformalaridan biri Wi-Fly hisoblanadi. Xizmat yo'lovchilarga 200 dan ortiq kontent birliklariga, jumladan, Rossiyaning Okko, Premier va Wink onlayn kinoteatrlarining filmlari va seriallariga, musiqiy to'plamlarga, jurnallarga, hujjatli loyihalarga va bolalar dasturlariga kirish imkoniyatini beradi. Barcha kontent hamkor aviakompaniyalar reyslarida ichki Wi-Fi tarmog'i orqali global internetga ulanish zaruratisiz mavjud.
Mutaxassislar ta'kidlashicha, yangi avlod sun'iy yo'ldosh texnologiyalarining, shu jumladan past orbitadagi sun'iy yo'ldosh guruhlarining rivojlanishi yaqin yillarda bortdagi aloqa tezligi va sifatini sezilarli darajada oshirishga imkon beradi. Bu internetga kirish uchun ham, parvoz paytidagi multimedia xizmatlarini rivojlantirish uchun ham yangi imkoniyatlar ochadi.